1
Cơ chế Điều phối: Mệnh lệnh so với Thị trường
ECON002Lesson 6
00:00

Trong một nền kinh tế tư bản, việc điều phối phân công lao động—chuyên môn hóa nhiệm vụ để sản xuất hàng hóa phức tạp—được thực hiện thông qua hệ thống kép: Cơ chế Giá cả (Thị trường) và Cơ chế Mệnh lệnh (Công ty).

THỊ TRƯỜNG (Giá cả)Phân quyềnCÔNG TY (Mệnh lệnh)Tập trung Quyền lực Kinh tế

Bản chất Kép của Doanh nghiệp

Để hiểu kinh tế học hiện đại, chúng ta phải xem doanh nghiệp không chỉ là một đơn vị sản xuất hiệu quả, mà còn là một tác nhân và một sân khấu:

  • Với tư cách là Tác nhân: Doanh nghiệp cạnh tranh trong nền kinh tế tư bản, mua đầu vào và bán sản phẩm để tồn tại và tạo lợi nhuận.
  • Với tư cách là Sân khấu: Đây là một xã hội thu nhỏ, nơi những tương tác xã hội phức tạp giữa chủ sở hữu, nhà quản lý và nhân viên diễn ra dưới một cấu trúc ra quyết định.

Sự Triệt tiêu Cơ chế Giá cả

Bên trong doanh nghiệp, "bàn tay vô hình" của thị trường được thay thế bằng "bàn tay hữu hình" của quản lý. Trên thị trường, các giao dịch là trao đổi tự nguyện giữa những bên bình đẳng (phi tập trung). Bên trong doanh nghiệp, quy trình mang tính thứ bậc; người quản lý không "mua" từng vi nhiệm vụ từ nhân viên thông qua đấu thầu. Thay vào đó, họ thực thi cơ chế mệnh lệnh, chỉ đạo quá trình sản xuất thông qua phân công lao động trong một cấu trúc từ trên xuống.